Integriteitsconvenant of een doofpotdocument?

Venray 3-7-2026

Stel dat een raadslid beschikt over officiële documenten die vragen oproepen over het handelen van de burgemeester.

Welke onafhankelijke route treedt dan automatisch in werking?

Dat is precies de vraag waarop het nieuwe integriteitsconvenant van de gemeente Venray géén antwoord geeft.

Precies daarom heeft Eerlijk Venray als enige fractie geweigerd het huidige integriteitsconvenant te ondertekenen.

Een integriteitsconvenant is niet bedoeld voor de makkelijke situaties

Een integriteitsconvenant schrijf je niet voor de dagen waarop alles goed gaat.

Je schrijft het voor de momenten waarop integriteit onder druk komt te staan.

• Wanneer een melding betrekking heeft op een bestuurder. 
• Wanneer een ambtenaar twijfelt over het handelen van zijn leidinggevende. 
• Wanneer een raadslid beschikt over onderbouwde signalen die vragen oproepen over bestuurlijk handelen. 

Dan moet vooraf duidelijk zijn welke onafhankelijke procedure automatisch in werking treedt.

• Niet achteraf. 
• Niet afhankelijk van goede bedoelingen. 
• Niet afhankelijk van politieke meerderheden. 
• Maar vooraf vastgelegd. 

Precies daar schiet het huidige convenant volgens Eerlijk Venray fundamenteel tekort.

De centrale vraag

Tijdens de raadsvergadering stelde Eerlijk Venray daarom één eenvoudige vraag.

• Niet of integriteit belangrijk is. 
• Niet of bestuurders te vertrouwen zijn. 

Maar:

Welke onafhankelijke en afdwingbare route biedt dit convenant wanneer signalen betrekking hebben op het bestuur of de ambtelijke organisatie zelf?

Die vraag werd meerdere keren gesteld.

Tijdens het debat kon niemand van de raad, noch het college, wijzen op een bepaling in het convenant die deze vraag beantwoordde.

Wat regelt het convenant eigenlijk?

Tijdens het debat werd gesproken over:

• vertrouwen; 
• zorgvuldigheid; 
• de heidag; 
• de gezamenlijke totstandkoming van het convenant; 
• de bedoeling van het document. 

Maar niemand wees op een bepaling in het convenant waarin daadwerkelijk staat:

• wie een onafhankelijk onderzoek start; 
• wie het onderzoek overneemt wanneer de burgemeester zelf onderwerp is; 
• hoe een individueel raadslid onafhankelijk onderzoek kan laten uitvoeren; 
• welke procedure automatisch in werking treedt wanneer signalen betrekking hebben op de bestuurlijke of ambtelijke top. 

Dat is opmerkelijk.

Want juist daarvoor hoort een integriteitsconvenant bedoeld te zijn.

Waar het convenant tekortschiet

Het fundamentele probleem van het huidige convenant is dat het geen onafhankelijke en afdwingbare procedure bevat voor situaties waarin signalen betrekking hebben op het bestuur of de ambtelijke organisatie zelf.

Daardoor blijft de beoordeling uiteindelijk binnen hetzelfde bestuurlijke systeem waarover de melding juist gaat.

Hierdoor ontstaat het risico dat signalen afhankelijk worden van bestuurlijke bereidheid in plaats van vooraf vastgelegde onafhankelijke procedures.

Een integriteitsconvenant hoort niet alleen te beschrijven hoe een melding wordt behandeld, maar vooral wie onafhankelijk beslist wanneer degene over wie de melding gaat zelf deel uitmaakt van het systeem.

Precies dát ontbreekt.

De verhouding tot artikel 162 Wetboek van Strafvordering

Tijdens de vergadering bracht Eerlijk Venray daarnaast artikel 162 van het Wetboek van Strafvordering onder de aandacht.

Dat artikel bevat een wettelijke verplichting voor openbare colleges en ambtenaren om onverwijld aangifte te doen van strafbare feiten waarvan zij in de uitoefening van hun functie kennis krijgen.

Een wettelijke verplichting staat altijd boven lokale regelingen, protocollen en interne afspraken.

Daarom stelde Eerlijk Venray voor om in het integriteitsconvenant expliciet vast te leggen dat deze interne integriteitsprocedures nooit afbreuk mag doen aan de wettelijke verplichting van artikel 162 van het Wetboek van Strafvordering.

Tijdens het debat gaf de burgemeester aan dat volgens hem eerst een interne integriteitsprocedure moet worden doorlopen en pas daarna eventueel de strafrechtelijke route aan de orde komt.

Eerlijk Venray deelt die juridische interpretatie niet.

Wanneer de wet een persoonlijke verplichting bevat, mag een lokaal convenant daar geen onduidelijkheid over laten bestaan.

Sterker nog, een integriteitsconvenant zou expliciet moeten bevestigen dat wettelijke verplichtingen altijd voorgaan op interne procedures.

Het huidige convenant doet dat niet.

Praktijkvoorbeelden als toets van het systeem

Tijdens de vergadering heeft Eerlijk Venray verschillende praktijkvoorbeelden genoemd.

Daarbij hebben wij expliciet aangegeven dat de voorbeelden uitsluitend dienden om zichtbaar te maken voor welke situaties het huidige integriteitsconvenant geen regeling biedt.

Zo noemde Ricardo Sousa-Hendriks onder meer de situatie waarin een burgemeester zelf onderwerp is van een integriteits- of strafrechtelijk onderzoek, de situatie waarin signalen betrekking hebben op de ambtelijke organisatie of het bestuur zelf en een dossier waarin officiële documenten vragen oproepen over bestuurlijk handelen.

De voorbeelden vormden daarmee de praktijktoets van het huidige integriteitsconvenant.

Maar zelfs na het toelichten van deze voorbeelden kon niemand tijdens het debat wijzen op een bepaling in het convenant die hiervoor een onafhankelijke oplossing biedt.

Daarom hebben wij vandaag een initiatiefvoorstel ingediend voor een nieuw integriteitsconvenant waarin onafhankelijkheid niet langer afhankelijk is van bestuurlijke bereidheid, maar juridisch wordt geborgd.

Een convenant waarin iedere melding die betrekking heeft op het bestuur of de ambtelijke organisatie via een onafhankelijke en afdwingbare route wordt beoordeeld.

Een convenant waarin de verhouding tot wettelijke verplichtingen, waaronder artikel 162 van het Wetboek van Strafvordering, expliciet wordt vastgelegd.

Voor Eerlijk Venray is een integriteitsconvenant namelijk pas geloofwaardig wanneer het ook functioneert op het moment dat het bestuur zelf onderwerp is van een melding.

Geen integriteitsconvenant, maar een doofpotdocument

Wanneer juist dan geen onafhankelijke en afdwingbare route bestaat, biedt een convenant geen echte bescherming.

• Niet voor inwoners.
• Niet voor ambtenaren. 
• Niet voor raadsleden. 
• En uiteindelijk ook niet voor integere bestuurders die juist gebaat zijn bij onafhankelijk feitenonderzoek. 

Daarom komt Eerlijk Venray tot een harde, maar weloverwogen conclusie.

Voor ons is dit geen integriteitsconvenant, maar een doofpotdocument!

Niet omdat het letterlijk oproept om misstanden te verbergen.

Maar omdat het geen enkele onafhankelijke en afdwingbare waarborgen bevat om te voorkomen dat ernstige integriteitssignalen volledig binnen hetzelfde bestuurlijke systeem blijven.

Eerlijk Venray heeft het integriteitsconvenant niet ondertekend

Niet omdat wij tegen integriteit zijn.

Maar juist omdat wij vóór echte integriteit zijn.

Integriteit wordt niet bewezen door mooie woorden of een handtekening onder een convenant. Integriteit wordt bewezen door een systeem dat ook werkt wanneer degene die onderzocht moet worden zelf onderdeel uitmaakt van het bestuur of de ambtelijke organisatie.

Een overheid vraagt van inwoners dat zij zich aan de wet houden. Dan mag een inwoner ook verwachten dat de overheid een integriteitssysteem heeft waarin niemand afhankelijk is van degene over wie de melding gaat.

Zolang die onafhankelijke waarborg ontbreekt, is er volgens Eerlijk Venray geen sprake van een integriteitsconvenant, maar van een document dat zó is ingericht dat elke bestuurlijke misstand in de doofpot kan worden gestopt. Daarom heeft Eerlijk Venray geweigerd dit convenant te ondertekenen.

"Want integriteit mag nooit afhankelijk zijn van de bereidheid van een bestuur om zichzelf te laten controleren." - Ricardo Sousa-Hendriks, Eerlijk Venray.

Bijlagen

Dit heeft de raad vastgesteld.
Bijlage 1 – Integriteitsconvenant gemeente Venray (vastgesteld op 30 juni 2026)

Dit vinden wij daarvan.
Bijlage 2 – Analyse huidige Integriteitsconvenant

Dit stellen wij daarvoor in de plaats voor.
Bijlage 3 – Initiatiefvoorstel Integriteitsconvenant Eerlijk Venray

Dit is de volledige uitwerking daarvan.
Bijlage 4 – Alternatief Integriteitsconvenant Eerlijk Venray

Bekijk het debat hier terug en oordeel zelf.
Video raadsdebat Integriteitsconvenant (30 juni 2026)